બાષ્પોત્સર્જન દરમિયાન વાયુરંધ્રના રક્ષક કોષોના ખુલવા અને બંધ થવાનું કારણ શું છે? મુદ્દાસર વર્ણન કરો.

(N/A) - વાયુરંધ્રના ખુલવા કે બંધ થવાનું તાત્કાલિક કારણ રક્ષક કોષોની આસૃતિદાબ (turgidity) માં થતો ફેરફાર છે.
- દરેક રક્ષક કોષની અંદરની દીવાલ,જે વાયુરંધ્રના છિદ્ર તરફ હોય છે,તે જાડી અને સ્થિતિસ્થાપક હોય છે.
- જ્યારે દરેક વાયુરંધ્રની આસપાસના બે રક્ષક કોષોમાં આસૃતિદાબ વધે છે,ત્યારે પાતળી બહારની દીવાલો બહારની તરફ ફૂલે છે અને અંદરની દીવાલોને અર્ધચંદ્રાકાર આકારમાં ફેરવે છે,જેનાથી વાયુરંધ્ર ખુલે છે.
- વાયુરંધ્રનું ખુલવું એ રક્ષક કોષોની કોષદીવાલમાં રહેલા સેલ્યુલોઝના સૂક્ષ્મતંતુઓ (microfibrils) ની ગોઠવણી દ્વારા પણ મદદરૂપ થાય છે.
- આ સૂક્ષ્મતંતુઓ આયામ (longitudinally) ને બદલે ત્રિજ્યાવર્તી (radially) રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે,જે વાયુરંધ્રને ખુલવામાં સરળતા બનાવે છે.
- જ્યારે પાણીના વ્યયને કારણે રક્ષક કોષો તેમનો આસૃતિદાબ ગુમાવે છે,ત્યારે સ્થિતિસ્થાપક અંદરની દીવાલો તેમનો મૂળ આકાર પાછો મેળવે છે,જેનાથી વાયુરંધ્ર બંધ થઈ જાય છે.